Ugoda mediacyjna zawarta w sprawie z oskarżenia publicznego jest dokumentem zawierającym zgodne deklaracje stron, co do sposobu zakończenia sprawy. Nie ma ona mocy prawnej, stąd też w sprawie takiej musi zostać wydany wyrok.

Treść ugody mediacyjnej sąd bierze jednak pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy karnej, co może skutkować dla sprawcy:

  • nadzwyczajnym złagodzeniem kary (art. 60 § 2 pkt 1 kk);
  • odstąpieniem od wymierzenia kary, a nawet od obligatoryjnego orzeczenia środka karnego we wszystkich wskazanych w ustawie przypadkach;
  • uwzględnieniem wniosku oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 kpk);
  • uznaniem faktu zawarcia ugody jako okoliczności łagodzącej przy wymiarze kary.

W sprawie z oskarżenia prywatnego zawarcie ugody w postępowaniu mediacyjnym skutkuje umorzeniem postępowania karnego. W toku posiedzenia pojednawczego lub w wyniku mediacji dopuszczalne jest pojednanie się obejmujące również inne sprawy z oskarżenia prywatnego, toczące się pomiędzy tymi samymi stronami. Równocześnie z pojednaniem strony mogą zawrzeć ugodę, której przedmiotem mogą być również roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem. (art. 492 - 494 kpk).

Koszty postępowania mediacyjnego nie obciążają w żadnym zakresie stron postępowania. Ponosi je Skarb Państwa, (art. 619 § 2 kpk).


Mediacje karne nieletnich

Kierując sprawę do mediacji sąd rodzinny wyznacza termin, w którym powinien otrzymać od mediatora sprawozdanie z przeprowadzonej mediacji. Jest to termin do 6 tygodni. W wyjątkowych przypadkach - gdy istnieje prawdopodobieństwo zawarcia ugody - termin ten może zostać przedłużany na czas określony, nie dłużej niż na kolejne 14 dni (§ 9.1 rozporządzenia).
W razie zawarcia ugody, załącza się ją do sprawozdania (§ 17 rozporządzenia).

Ugoda może skutkować:

  1. w fazie przed wszczęciem postępowania - odstąpieniem pokrzywdzonego od złożenia wniosku o ściganie sprawcy za czyn ścigany na wniosek, a w przypadku czynów ściganych z oskarżenia prywatnego - wycofaniem oskarżenia;
  2. w fazie postępowania wyjaśniającego - wyborem przez sąd łagodniejszego trybu postępowania (np. skierowaniem sprawy do postępowania opiekuńczo¬-wychowawczego zamiast do postępowania poprawczego);
  3. w fazie stosowania środków - zastosowaniem wobec nieletniego łagodniejszych środków wychowawczych, jak też warunkowym zawieszeniem umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym;
  4. w postępowaniu wykonawczym - modyfikację orzeczenia sądu, w szczególności poprzez złagodzenie zastosowanych wobec nieletniego środków. 

Do zalet mediacji należą także:

  1. możliwość uświadomienia nieletniemu i zrozumienia przez niego wagi popełnionego czynu, czy wyrządzonej krzywdy;
  2. możliwość nakłonienia nieletniego do zmiany swojego postępowania i unikania podobnego, nagannego zachowania w przyszłości;
  3. możliwość zadośćuczynienia przez nieletniego pokrzywdzonemu wyrządzonej krzywdy, poprzez np. przeproszenie, wyrażenie skruchy, naprawienie szkody, wykonanie określonych świadczeń;
  4. możliwość łagodniejszego potraktowania nieletniego przez Sąd rodzinny w przypadku wykonania przez niego płynących z ugody zobowiązań.

Mediacja jest dla stron bezpłatna. 

Koszty postępowania mediacyjnego – zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2016 r. (Dz. U. 2016, poz. 863) w sprawie wysokości i szczegółowych zasad ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich ponosi Skarb Państwa.